Het verhaal van Sam Grudge
Ik had dit verhaal bijna niet kunnen vertellen.
Op mijn 47ste kreeg ik een hartaanval — het soort dat ze een widow maker noemen, omdat de helft van de mensen bij wie het gebeurt het ziekenhuis niet haalt. Het was januari 2018. Ik woonde in Florida met mijn vrouw en twee dochters, en om 5.30 uur ’s ochtends klom mijn chihuahua, Peanut, op mijn borst en bleef janken tot ik wakker werd. Mijn hart was al aan het vertragen. Ik voelde de pijn en begreep die niet, en toen hij niet wegging zei ik tegen mijn vrouw dat ze in de auto moest stappen. We woonden vijf minuten van het ziekenhuis. We reden door elk rood licht. Ik liep de spoed binnen en zakte op de grond in elkaar, en een team kwam door de deuren en redde mijn leven. Een kleine hond is de enige reden dat ik wakker was om überhaupt iets te voelen.
De hartaanval overleven was het gemakkelijke deel. De hardere waarheid lag eronder: ik worstelde al lange tijd, en ik stond op het punt nog veel meer te worstelen.
De weg naar beneden
Later dat jaar verhuisden we naar Atlanta, waar ik de leiding nam over een nieuwe Accenture-innovatiestudio die we bij Georgia Tech bouwden. Het was een echte uitdaging en, eerlijk gezegd, een manier om niet langer uit een koffer te leven. Maar mijn huwelijk was aan het mislukken en mijn angst en depressie waren stilaan aan het winnen. Ik vocht er twee jaar tegen en bleef verliezen. Tegen 2020 waren er hele dagen waarop ik op de vloer van mijn kantoor lag, niet in staat om veel anders te doen.
In januari 2021 — bijna drie jaar op de dag na mijn hartaanval — vertrok ik. Ik verliet mijn huwelijk, ik verliet mijn familie, en ik verliet het land waar ik van hou, met een oceaan tussen mijn oude leven en wat er daarna ook kwam. Ik ging naar België, waar mijn ouders waren, omdat mijn moeder ernstig ziek was en ik dicht bij haar wilde zijn. De scheiding volgde kort daarna. Ik ben één keer teruggegaan naar Atlanta — om Peanut op te halen. Ze rust naast mijn bureau terwijl ik dit schrijf.
Ik zei tegen mezelf dat ik richting genezing ging. In werkelijkheid liep ik het diepste deel van het donker in. In de periode daarna verloor ik mijn grootmoeder, toen mijn moeder, toen de oom van wie ik het meest hield, toen zijn vrouw, toen de zus van mijn moeder — de een na de ander, sneller dan verdriet verwerkt kan worden.
De beslissing om te leven
Het kostte me nog een jaar om te beslissen dat ik wilde leven. Ik wil eerlijk zijn over hoe dat gebeurde, omdat het niet was zoals mensen het zich voorstellen. Het was geen instinct. Ik moest gaan zitten en mezelf ernaartoe redeneren — een echte lijst met voor- en nadelen — en het bewuste antwoord kiezen boven het antwoord dat dichterbij leek. En daarna, trouw aan hoe ik gebouwd ben, maakte ik een plan. Als ik zou blijven, zou ik een leven leiden waarop ik trots kon zijn. Niet om iemand anders tevreden te stellen. Om mijn tijd hier te leren waarderen, en die te laten tellen.
Toen maakte ik echt de balans op van mijn geest en mijn lichaam en omringde ik me met een team artsen, voor allebei. Beatrice stond bij elke stap naast me en hielp me mijn voeten weer te vinden. Ergens in die lange klim liep ik mijn eerste 5 km in jaren. Vijf kilometer is niet veel. Maar ik had geleerd de ene voet voor de andere te zetten, en dat bleek alles te zijn. Ik ben van plan opnieuw een marathon te lopen.
Tijd heelt eigenlijk niets. Wat tijd doet, is je nog een dag geven — en de wereld laten doordraaien, tot de sterren verschuiven en misschien ook jij je anders voelt. Die overtuiging is de vloer waarop ik mijn leven opnieuw heb gebouwd. Daarom noemde ik de campagne die ik startte om anderen te helpen blijven ook One More Day.
Waarom ik schilder
Schilderen vond mij midden in die klim, en veranderde mijn leven een tweede keer.
Ik schilder geen verdriet. Daar is er al te veel van in de echte wereld. Wat ik op het doek najaag is het tegenovergestelde — die schreeuw die je vanbinnen voelt groeien wanneer je overweldigd wordt door liefde en geluk. Ik werk in krachtige, levendige kleur omdat kleur het schreeuwende deel is. De harten zijn het eenvoudige, universele ding dat iedereen herkent: verbinding, hoop, het gewone menselijke signaal van ik zie je, ik voel je.
Mijn moeder vulde haar huis met harten. Ze stond, boven alles, voor liefde — vergeving, vriendelijkheid, de schoonheid van de eenvoudigste genoegens van het leven. Toen ik begon te schilderen, kwam het hart vanzelf. Maar het was onmiskenbaar van haar.
Ik schilder om dat gevoel te delen, en in de hoop dat het zich verspreidt — dat als genoeg mensen deze beelden mee naar huis nemen, we elkaar misschien allemaal een beetje meer gaan mogen.
Ik wil de wereld met harten beschilderen.
Het werk
Sta voor een schilderij van Sam Grudge en je herkent het meteen: felle, verzadigde kleur helemaal opengezet, en een hart. Bijna elk doek is een hart. Maar niet altijd op de voor de hand liggende manier — sommige verbergen hun harten in het volle zicht. Nesøya, een klein zeegezicht van een Noorse fjord waar Sam verbleef, bevat er vijf; één is zo stil, hoog in de lucht, dat je lang zou kunnen zoeken en het nooit vinden. Beschouw dat als een geheim tussen jou en het schilderij.
De taal is popart, maar stopt daar niet. Ze reikt naar abstractie en abstract expressionisme, met daaronder een draad Symboliek — het hart dat staat voor verbinding, hoop en het gewone menselijke signaal van ik zie je. Sam doet niet kostbaar over de traditie waartoe een werk behoort. Hij schildert wat het gevoel nodig heeft.
Hij werkt vooral in olie, soms in acryl, en weigert zich te beperken tot één gereedschap of één gebaar. Hij bezit meer dan 120 penselen — "omdat ik niet kan kiezen, en ik alles wil doen" — en houdt evenveel van het paletmes als van eender welk penseel. Er is niets in schilderen dat hem niet interesseert om te verkennen. Die rusteloosheid leeft op het oppervlak van het werk: dikke, levende verf, textuur die je wilt aanraken, passages van goud waar twee dingen meer worden dan de som van hun delen.
De kleur is het luide deel — de schreeuw van liefde en geluk zichtbaar gemaakt. In een wereld die stilaan naar grijs leegloopt, is zo helder schilderen precies het punt.
Minder grijs, met opzet
De wereld is grijs geworden, en niet als metafoor. De meeste van onze auto’s, onze objecten, onze muren zijn stilletjes leeggelopen naar zwart, wit en beige — één veilige keuze tegelijk, niemand die het echt beslist, iedereen die meegaat. Ik denk dat we gevoel hebben ingeruild voor veiligheid en de wereld stil hebben laten worden.
Ik ben de andere kant op gelopen. Ik heb meer dan dertig jaar dingen gebouwd in enkele van de meest zorgvuldig ontworpen hoeken van de wereld — een creatief ingenieur, uitvinder en executive die werkte naast organisaties als LEGO, Disney en Blizzard/Activision. Ik zag neutraliteit verkocht worden als verfijning, en ik geloofde het niet. Dus ging ik een atelier in, in olie en acryl en een rode overall, en begon ik de kleur terug te zetten.
Daar plant ik mijn vlag. Harten die te rood zijn, luchten die te blauw zijn, uitbarstingen van oranje en geel die geen toestemming vragen. Minder grijs. Met opzet.
De eerlijkheid
Ik leid, ik maak, en ik worstel — soms allemaal tegelijk. Vroeger dacht ik dat dat van mij een lelijk eendje maakte. Blijkbaar is dat gewoon hoe eenden eruitzien. Hoe opener ik over mijn eigen toestand sprak, hoe meer mensen om me heen zich over die van hen openden, en hoe minder alleen ieder van ons zich voelde.
Worstelen is geen slechte prestatie. Het is presteren onder ongepaste druk. Er zit iets in ieder van ons dat smeekt om naar buiten te mogen en te schitteren — vaak begraven onder littekens en een laag zelfbeeld. Ik besteed mijn leven liever aan helpen om het naar buiten te laten dan te doen alsof de littekens er niet zijn.
Het atelier
Voor de penselen was er hout. Houtbewerking was mijn eerste creatieve uitlaatklep, en het is nog altijd deel van mij. Hout heeft zijn eigen wil — nerf, knoesten, weerstand — en je beveelt het niet, je werkt ermee samen. Ik maak de lijsten voor mijn schilderijen met de hand in eik, notelaar en esdoorn, vaak met andere houtsoorten voor contrast. Voor mij is een schilderij niet af tot de lijst deel is van het verhaal. Zelfs de kist waarin ik verzend is met de hand gebouwd, met hartvormige hoeken — omdat het anders niet van mij zou zijn.
Wat ik bouw
Ik signeer mijn werk nu als Sam Grudge — de evolutie van een identiteit die een leven lang maken heeft opgebouwd. Ooit signeerde ik als Fabe, een knipoog naar het kind vanbinnen. Beide zijn waar.
Mijn missie is eenvoudig, en groter dan ikzelf: de wereld bedekken met harten, en ruimtes bouwen waar mensen kunnen leven met minder angst, minder stress en meer menselijkheid. Daarom maak ik het werk, en daarom ben ik One More Day gestart — om er iets van te maken dat mensen helpt blijven: een standpunt voor mentale gezondheid, voor zelfmoordpreventie, en voor de stille, uitdagende daad om kleur te kiezen in een wereld die haar heeft opgegeven.
De nood is onthutsend en stil. Vijf mensen per dag alleen al in België. Wereldwijd, één elke veertig seconden — elk verborgen achter een routine die er van buitenaf prima uitzag. Ik was er bijna één van. Daarom zal ik er niet over zwijgen.
Als je gelooft dat kunst kan helen, verbinden en kracht geven, ben je hier welkom.
Kom met mij in de kleur staan.
— Sam
Referenties
- Wereldgezondheidsorganisatie, "Suicide" (factsheet): "meer dan 720.000 mensen sterven elk jaar door zelfmoord" (727.000; data 2021). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide
- Sam Grudge, "One More Day" (Hearts & Colors), met verwijzing naar Belgische zelfmoordcijfers (~5/dag). Belgische preventiehulp: Centre de Prévention du Suicide / Zelfmoord1813. https://www.zelfmoord1813.be/en